در شرایطی که فضای رسانهای با سرعتی بیسابقه در حال بازتولید و بازنشر محتواست،فریب، دروغ، تهمت و شایعهپراکنی به ابزارهای اصلی جریانسازی و عملیات روانی علیه افکار عمومی تبدیل شدهاند.
این روند حاصل کنشهای اتفاقی یا هیجانی نیست، بلکه مبتنی بر برنامهریزی هدفمند و شناخت دقیق از بسترهای اجتماعی دنبال میشود. تحریف واقعیتها معمولاً با ترکیب گزینشی حقیقت و دروغ انجام میگیرد تا روایت جعلی، قابل باور و قابل پذیرش جلوه کند و مخاطب بدون آنکه متوجه فرآیند فریب شود، در مسیر القاشده قرار گیرد.
در این میان، تهمتزنی و تخریب چهرهها و نهادهای اثرگذار، با هدف سلب اعتماد عمومی و ایجاد بیثباتی ذهنی، بهعنوان یکی از مؤثرترین روشهای عملیات روانی به کار گرفته میشود. شایعهپراکنی نیز به دلیل ماهیت هیجانی و قابلیت بالای انتشار در شبکههای اجتماعی، نقشی کلیدی در برهم زدن آرامش روانی جامعه و منحرف کردن توجه افکار عمومی از واقعیتهای اصلی ایفا میکند.
نقش رسانهها در این فرآیند بسیار تعیینکننده است.رسانه میتواند با بیدقتی و شتابزدگی ناخواسته به بازوی تکمیلکننده عملیات روانی دشمن تبدیل شود و یا با پایبندی به اصول حرفهای، صحتسنجی اخبار، پرهیز از بزرگنمایی و ارائه تحلیلهای مستند، نقش روشنگرانه و بازدارنده ایفا کند. تبیین دقیق و مسئولانه واقعیتها، تفکیک خبر از تحلیل و ایجاد چارچوبهای عقلانی برای فهم رویدادها، از مهمترین وظایف رسانهها در مواجهه با جنگ روانی و تحریف افکار عمومی است.
تجربه نشان میدهد مقابله مؤثر با این جریانها، نیازمند نگاه راهبردی رسانه ها و تقویت سواد رسانه ای جامعه است که تنها با عملکرد حرفه ای ان ها میتواند به حفظ اعتماد و انسجام اجتماعی منجر شود.
به قلم: زهرا علمی