به گزارش پیام آذربایجان، شیرین احمدنیا روز دوشنبه در همایش «آینده جمعیت ایران در نگاه صاحبنظران علوم اجتماعی» با اشاره به اینکه سالمندی جمعیت موجب تحولی عمیق در ساختار اجتماعی کشورها میشود، اظهار کرد: ایران در دهههای گذشته یکی از سریعترین گذارهای جمعیتی جهان را پشت سر گذاشته که این روند با کاهش باروری، افزایش امید به زندگی و کوچک شدن بعد خانوار همراه بوده است.
وی ادامه داد: پیامد این تحولات آن است که جامعهای که پیشتر ساختاری جوان داشت، پیش از رسیدن به سطحی پایدار از توسعه اقتصادی و نظام رفاهی، به سوی سالخورده شدن جمعیت حرکت میکند.
احمدنیا با اشاره به نقش تاریخی خانواده در حمایت از سالمندان گفت: در ایران، خانواده همواره اصلیترین نهاد حمایتی سالمندان بوده است، اما تغییراتی مانند کاهش تعداد فرزندان، افزایش اشتغال زنان، گسترش مهاجرت و تغییر ارزشها از خانوادهمحوری به فردمحوری، این کارکرد حمایتی را با چالشهای جدی مواجه کرده است.
وی افزود: تداوم این روند به فرسایش سرمایه اجتماعی در خانواده میانجامد و در صورت نبود جایگزین مناسب، سالمندان با مسائلی همچون تنهایی، انزوای اجتماعی و احساس بیپناهی روبهرو خواهند شد.
رییس انجمن جامعهشناسی ایران با تأکید بر ناهمگون بودن جمعیت سالمندان اظهار کرد: سالمندان در کشور دارای هویت یکپارچهای نیستند، اما سیاستگذاریها اغلب با نگاهی یکسان به این گروه انجام میشود؛ در حالی که سالمندی در ایران با تفاوتهای طبقاتی و اجتماعی، از جمله تمایز میان سالمندان شهری و روستایی، شاغل و غیرشاغل و شرایط نابرابر زیستی همراه است.
وی ادامه داد: افزایش جمعیت سالمند به کاهش نسبت جمعیت فعال و شاغل منجر میشود و میتواند زمینهساز تنشهای بیننسلی شود؛ بهگونهای که نسل جوان، سالمندان را مصرفکننده منابع بداند و در مقابل، سالمندان نیز نسل جوان را نسبت به ارزشهای گذشته بیتفاوت تلقی کنند.
این پژوهشگر اجتماعی افزود: حذف افراد از بازار کار پس از بازنشستگی و از دست رفتن احساس معنا و مفید بودن، میتواند به افسردگی، کنارهگیری اجتماعی و افزایش تمایل به مرگ در میان سالمندان منجر شود؛ در حالی که لازم است برای این گروه نقشهای اجتماعی معنادار تعریف شود.
وی در پایان تأکید کرد: سالمندی جمعیت بحرانی تدریجی و انباشتی است و مهمترین تهدید آن، بیتوجهی نهادی به این موضوع به شمار میرود و ایران نیازمند بازتعریف جایگاه و نقش سالمندان در جامعه است.