جای خبرنگاران مستقل و عکاسان خبری در پوشش میدانی تجمعات کنونی ایران خالی است.
متاسفانه شرایط به گونه ای است که با غیاب خبرنگاران حرفه ای و مستقل در میدان تجمع ها، اطلاع رسانی درباره این اتفاقات از طریق رسانه های خارجی و شبکه های اجتماعی صورت می گیرد.
در رسانه های داخلی هم تنها می توان خبرهای رسمی و اظهارنظر مسوولان را یافت. رسانه های داخلی محدود شده اند به “وی گفت وی افزود مسوولان”. اگر معدود خبرگزاری ها، خبرهای کوتاه و حداقلی و انگشت شماری منتشر کنند اطلاعات مبهم و کلی دارند و با تاخیر بسیار منتشر می شوند.
در نتیجه، برای اینکه بدانیم چه اتفاقی در حال رخ دادن است به رسانه های خارجی و صفحات شبکه های اجتماعی مراجعه می کنیم در حالی که وقتی در جغرافیایی، حادثه ای رخ می دهد رسانه های آن جغرافیا باید منبع اصلی اطلاع رسانی باشند.
رسانه های خارجی و صفحات شبکه های اجتماعی به منبع اصلی اطلاع رسانی حوادث کنونی ایران تبدیل شده اند در حالی که به صورت منطقی، این اطلاع رسانی باید از طریق رسانه های حرفه ای مستقل داخلی با استفاده از خبرنگاران حاضر در میدان انجام شود.
آیا مسوولان دوست دارند جریان اصلی اطلاع رسانی ایران در دست رسانه های خارجی باشد؟ اگر نه، اجازه دهند خبرنگاران مستقل و حرفه ای در میدان تجمع ها باشند و امنیت آنها را تضمین کنند.
قاعده این است: وقتی خبرنگاران مستقل میدانی و رسانه های محل حادثه، پوشش ندهند قطعا رسانه های خارجی و صفحات مجازی میدان دار اطلاع رسانی می شوند. اتفاقی که با کمک مسوولان، رخ داده است.
در شرایط نبود اطلاع رسانی میدانی و عدم فعالیت خبرنگاران میدانی، مسیر تولید ابهام و شایعه و خبر جعلی از جمله کشته سازی غیرواقعی نیز باز می شود.
اگر در تجمعی اتفاق جنجالی رخ دهد؛ اگر به تعدادی آسیب برسد؛ اگر اموال دولتی یا خصوصی مورد حمله قرار بگیرد و تخریب رخ دهد؛ در این صورت اگر خبرنگاران میدانی حضور داشته باشند با شفافیت کامل جزئیات مشخص می شود. معلوم می شود آسیب دیده از کدام طرف است. عامل آسیب کیست و در کدام سو است. چرا و چگونه آسیب وارد شده. آمار آسیب و آسیب دیدگان چقدر و چگونه است. در این وضعیت، اگر تقصیری متوجه نیروهای رسمی و ماموران باشد پیگیری قانونی و حقوقی و جبران به مراتب بهتر قابل انجام است.
ضمن این که در حضور خبرنگاران و عکاسان خبری، هم معترضان هم ماموران هر دو حرکات خود را تحت نظر یک دیده بان بی طرف و مستقل می دانند. در نتیجه هم احتیاط بیشتری به خرج می دهند هم احتمال بروز رفتارهای خارج از چارچوب، کمتر می شود.
ادامه شرایط فعلی یعنی محروم سازی خبرنگاران و رسانه های داخلی از پوشش خبری میدانی حوادث، تنها به افزایش اعتبار رسانه های خارجی و ایجاد انحصار برای آنان و وابسته سازی مردم و افکار عمومی به رسانه های خارجی و صفحات شبکه های اجتماعی منجر می شود. رویه فعلی، به کاهش اعتماد و اعتبار افکار عمومی به رسانه ها و خبرنگاران داخلی و افزایش اعتماد و اعتبار رسانه های خارجی منتهی می شود.
اعتراضات، صحنه رویارویی میان دو طرف است. رسانه ها و خبرنگاران مستقل میدانی می توانند اعتماد مخاطبان و افکارعمومی را جلب کنند، چرا که آنها متعهد به چارچوب های حرفه ای و اخلاقی روزنامه نگاری اند.
این در حالی است که شبکه های اجتماعی هیچ تعهد و الزامی برای رعایت معیارها و چارچوب های حرفه ای اخلاقی رسانه ای ندارند.
بر اساس منطق رسانه، خبرنگاران مستقل میدانی بهتر از خبرنگارانی که چند هزار کیلومتر آن طرف تر هستند می توانند به پوشش خبری بپردازند.
ایران رکورددار بیشترین تعداد روزنامه و خبرگزاری در جهان است. با این حال این رسانه ها خالی از پوشش خبری میدانی یا تولیدی هستند.
پوشش خبری میدانی خبرنگاران و عکاسان مستقل داخلی نیز نیازمند تضمین و همکاری درباره تامین امنیت آنها به هنگام فعالیت میدانی است.
به قلم: رضا غبیشاوی