زهره راسخ از جمله چهرههایی است که مسیر پزشکی را به معنایی فراتر از درمان فردی گسترش داد. او که در ۷ فوریه ۱۹۶۹ در کابل به دنیا آمد و بعدها در ایالات متحده تحصیل و فعالیت کرد، بهتدریج تمرکز حرفهای خود را بر پیوند میان سلامت عمومی و حقوق زنان گذاشت؛ پیوندی که در کارنامهاش نه یک شعار، بلکه یک رویکرد عملی و مستمر است.
تحصیلات او در حوزه بهداشت عمومی و آموزشهای تکمیلیاش در زمینه «زنان و امنیت»، نگاهش را به مسائل سلامت زنان ساختارمند کرد. راسخ در پژوهشها و فعالیتهای میدانیاش نشان داد که سلامت زنان تنها به دسترسی به خدمات درمانی خلاصه نمیشود، بلکه مستقیماً با شرایط اجتماعی، تبعیضهای جنسیتی، فقر، آوارگی و سیاستهای محدودکننده گره خورده است. همین نگاه چندبعدی باعث شد گزارشها و نوشتههای او به منابعی قابل استناد برای نهادهای حقوق بشری و سازمانهای بینالمللی بدل شود.
او در مقام پژوهشگر ارشد سلامت و نیز مدیر و رهبر سازمانهای غیردولتی، بر پیامدهای تبعیض جنسیتی بر سلامت جسمی و روانی زنان تمرکز داشت؛ از افسردگی و فرسودگی روانی گرفته تا موانع دسترسی به مراقبتهای اولیه بهداشتی. راسخ همواره تأکید میکرد که بهبود وضعیت سلامت زنان، بدون به رسمیت شناختن حقوق و عاملیت آنان ممکن نیست.
حضور زهره راسخ در ساختارهای بینالمللی، از جمله همکاری با نهادهای وابسته به سازمان ملل، به او این امکان را داد که تجربههای زیسته و دادههای میدانی را به زبان سیاستگذاری ترجمه کند. او در این نقشها، بیش از هر چیز مدافع این ایده بود که سلامت زنان، شاخصی بنیادین برای سنجش عدالت اجتماعی است.
زادروز زهره راسخ فرصتی است برای یادآوری مسیری که او پیمود: مسیری میان پزشکی، پژوهش و کنشگری؛ مسیری که در آن، بدن و زندگی زنان به مسئلهای حاشیهای تقلیل نیافت، بلکه در مرکز توجه قرار گرفت. یاد او، یاد تلاشی پیگیر برای دیدهشدن سلامت و حقوق زنانی است که اغلب از آمارها و گزارشها حذف میشوند.