چهارمین همایش تجلیل از زندهنامان تبریز، فرصتی است برای بازخوانی الگوهایی که «بودنشان» از «گفتنشان» پررنگتر بود؛ و در میان این نامها، آیتالله شهید سیدمحمدعلی آلهاشم جایگاهی ممتاز دارد؛ روحانیای که تعریف تازهای از امام جمعه در تراز انقلاب اسلامی ارائه کرد.
شهید آلهاشم، صرفاً یک امام جمعه نبود؛ او یک پدیده اجتماعی–فرهنگی در تبریز بود. در روزگاری که یکی از مهمترین چالشهای نهادهای رسمی، فاصله با بدنه جامعه است، او با کنش میدانی، ارتباط بیواسطه و زیست مردمی، این فاصله را به حداقل رساند. حضورش در میان مردم، نه نمایشی بود و نه مقطعی؛ بخشی از هویت او بود.
تحلیل رفتار اجتماعی شهید آلهاشم نشان میدهد که محبوبیت او نه محصول تبلیغات، بلکه نتیجه یک سرمایه اجتماعی واقعی بود؛ سرمایهای که از صداقت، تواضع، و شنیدنِ صدای مردم شکل گرفت. او از آن دسته روحانیونی بود که «اقتدار» را با «دسترسپذیری» جمع کرد و «جایگاه» را مانع گفتوگو ندانست.
در خطبهها، شهید محراب تبریز همزمان دو کارکرد را ایفا میکرد؛ از یکسو، تبیین گفتمان انقلاب و مطالبات کلان نظام و از سوی دیگر، بازتاب دغدغههای عینی مردم، بدون لکنت و ملاحظهکاری.
همین توازن، او را به مرجع اعتماد بخشهای مختلف جامعه تبدیل کرده بود؛ از جوانان و ورزشکاران تا بازاریان و نخبگان.
شهادت آیتالله آلهاشم، این واقعیت را دوباره یادآور شد که محراب در تاریخ تبریز، همواره با هزینه همراه بوده است. او سومین شهید محراب این شهر شد؛ شهری که از دل آن، همواره روحانیت پیشرو، انقلابی و مردمی برخاسته است.
شهادت او نه یک حادثه، بلکه امتداد منطقی مسیری بود که آگاهانه برگزیده بود؛ مسیر حضور در خط مقدم خدمت.
از منظر رسانهای، شهید آلهاشم الگویی است برای بازتعریف نسبت نهاد دین با افکار عمومی. الگویی که نشان میدهد اعتماد اجتماعی، نه با فاصلهگذاری، بلکه با همنفسی با مردم شکل میگیرد. شاید به همین دلیل است که پس از شهادتش، واکنشهای مردمی، فراتر از چارچوبهای رسمی و آیینی بود؛ واکنشی صادقانه به فقدان یک «خودیِ قابل اعتماد».
چهارمین همایش تجلیل از زندهنامان تبریز، با یاد او، در واقع از یک الگوی حکمرانی نرم و مردمی تجلیل میکند؛ الگویی که امروز بیش از هر زمان دیگری، جامعه به آن نیاز دارد.
آیتالله شهید سیدمحمدعلی آلهاشم، زندهنام است؛ نه فقط به خاطر شهادتش، بلکه به دلیل شیوه زیست، نوع کنش اجتماعی و صداقتی که هنوز در حافظه جمعی تبریز زنده است.
گفتنی است؛ آیتالله سید محمدعلی آلهاشم (۱۳۴۱–۱۴۰۳) از روحانیون برجسته و فعال در عرصههای دینی، نظامی و اجتماعی ایران بود که در ۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۳ در سانحه سقوط بالگرد در منطقه ورزقان به شهادت رسید.