در ادبیات علوم ارتباطات، از رسانه با عنوان «حافظه زنده جامعه» یاد میشود؛ نهادی که نه فقط رویدادها را ثبت میکند، بلکه به جامعه میآموزد چه چیزی ارزش دیده شدن، شنیده شدن و به خاطر سپرده شدن دارد. از این منظر، خبرنگاری صرفاً یک حرفه نیست؛ مسئولیتی اخلاقی برای ساختن سرمایه اجتماعی و حفظ اعتماد عمومی است.
هفدهم مرداد، روز پاسداشت کسانی است که حقیقت را بر مصلحت، مسئولیت را بر منفعت و آگاهی را بر هیاهو ترجیح دادهاند. اما در کنار این رسالت عمومی، برخی رسانهها به دلیل هویت و پیشینه خود، نقشی فراتر از اطلاعرسانی بر عهده گرفتهاند؛ آنها بخشی از فرهنگ و حافظه یک سرزمین شدهاند.
روزنامه پیام آذربایجان و دوهفتهنامه صدای زنان از جمله همین رسانهها هستند؛ رسانههایی که سالها با همت و درایت دو بانوی فرهیخته، خواهران شکوهی، مسیر حرفهای خود را بر پایه شرافت رسانهای، استقلال فکری و احترام به کرامت انسان بنا نهادهاند.
در نظریههای نوین ارتباطات، رسانه زمانی موفق تلقی میشود که بتواند «صدای گروههایی باشد که کمتر شنیده میشوند». اگر این معیار را بپذیریم، «صدای زنان» صرفاً نام یک نشریه نیست؛ بلکه بازنمایی یک رویکرد ارتباطی است؛ رویکردی که تلاش کرده صدای تجربهها، توانمندیها، دغدغهها و ظرفیتهای زنان را از حاشیه به متن گفتوگوی اجتماعی بیاورد. انتشار این نشریه به سه زبان فارسی، ترکی و انگلیسی نیز نشاندهنده نگاهی است که ارتباط را فراتر از مرزهای زبانی و جغرافیایی تعریف میکند.
از سوی دیگر، «پیام آذربایجان» در سالهای فعالیت خود کوشیده است پیامآور مسائل فرهنگی، اجتماعی و توسعهای منطقه باشد. رسانهای که به جای رقابت صرف برای انتشار خبر، بر استمرار، اعتماد و پیوند با جامعه محلی تکیه کرده است؛ سرمایهای که در دنیای پرشتاب امروز، ارزش آن کمتر از خود خبر نیست.
آنچه بیش از همه در کارنامه خواهران شکوهی شایسته تقدیر است، استمرار همراه با سلامت حرفهای است. در روزگاری که ماندگاری در عرصه مطبوعات دشوار و حفظ اعتبار رسانه دشوارتر شده است، استمرار چند دهه فعالیت با حفظ حیثیت حرفهای، خود نوعی سرمایه اجتماعی است که بهآسانی به دست نمیآید.
از منظر علوم ارتباطات، اعتماد مهمترین دارایی هر رسانه است و این اعتماد نه با تیراژ، نه با تعداد مخاطب و نه با سرعت انتشار خبر، بلکه با صداقت، انصاف، مسئولیتپذیری و اخلاق حرفهای ساخته میشود. رسانههایی که چنین سرمایهای را حفظ کردهاند، در حقیقت بخشی از سرمایه فرهنگی جامعه نیز هستند.
هفدهم مرداد، فرصت مغتنمی است تا از تلاش همه خبرنگاران و فعالان رسانهای، بهویژه سرکار خانم معصومه شکوهی و سرکار خانم مریم شکوهی، که سالیان متمادی با وقار، تعهد و اخلاق حرفهای در عرصه مطبوعات آذربایجان حضوری مؤثر داشتهاند، صمیمانه قدردانی شود.
امید که روزنامه «پیام آذربایجان» و نشریه «صدای زنان» همچنان با همان نگاه مسئولانه، مستقل و انسانمحور، در مسیر ارتقای آگاهی عمومی، تقویت سرمایه اجتماعی و اعتلای فرهنگ رسانهای این سرزمین گام بردارند؛ چرا که جامعه، بیش از هر زمان دیگر، به رسانههایی نیاز دارد که نه فقط خبر منتشر کنند، بلکه اعتماد، گفتوگو و امید را نیز بازتولید کنند.
روزتان فرخنده
سعید ربیعی