در مقاله «در دفاع از تصویر فقیر» (In Defense of the Poor Image) که نخستین بار در سال ۲۰۰۹ در مجله e-flux منتشر شد، هیتو اشتایرل مفهوم «تصویر فقیر» را مطرح میکند؛ تصاویری با وضوح پایین که بارها کپی، فشرده، بازنشر و ویرایش شدهاند و اغلب منشأ مشخصی ندارند.
از نگاه اشتایرل، این تصاویر صرفاً نسخههایی بیکیفیت نیستند، بلکه تاریخ گردش خود را با خود حمل میکنند. هر بار کپی شدن، فشردهسازی یا تغییر فرمت، ردی از مسیر حرکت تصویر بر جای میگذارد. به همین دلیل، کیفیت پایین همیشه به معنای بیارزشی نیست.
اشتایرل معتقد است میان کیفیت و دسترسی رابطهای معکوس وجود دارد. تصاویر باکیفیت معمولاً در آرشیوها، موزهها، پلتفرمهای پولی یا نظامهای کپیرایت نگهداری میشوند و دسترسی به آنها محدود است. در مقابل، تصویر فقیر به بهای از دست دادن کیفیت، امکان انتشار و دسترسی گستردهتری پیدا میکند.
با این حال، او تصویری رمانتیک از این وضعیت ارائه نمیدهد. همانطور که تصویر فقیر میتواند به گردش آزاد اطلاعات، حفظ حافظه جمعی یا انتشار تصاویر سانسورشده کمک کند، ممکن است در اقتصاد پلتفرمها نیز به ابزاری برای تولید داده، جلب توجه کاربران و کسب سود تبدیل شود. از این رو، تصویر فقیر هم ظرفیت رهاییبخش دارد و هم میتواند در چرخههای جدید بهرهکشی قرار گیرد.
اهمیت اندیشه اشتایرل در این است که توجه ما را از خود تصویر به مسیر گردش آن معطوف میکند. او نشان میدهد که در عصر دیجیتال، برای فهم ارزش یک تصویر باید پرسید این تصویر چگونه، کجا و توسط چه کسانی دستبهدست شده است؛ نه فقط اینکه با چه کیفیتی ثبت شده است.
بیش از پانزده سال پس از انتشار این مقاله، با گسترش شبکههای اجتماعی، هوش مصنوعی و اقتصاد پلتفرمها، ایده «تصویر فقیر» همچنان یکی از مفاهیم کلیدی برای فهم فرهنگ بصری معاصر به شمار میرود. اشتایرل یادآوری میکند که گاهی مهمترین تصاویر، نه شفافترین و پرکیفیتترین آنها، بلکه همان تصاویری هستند که با وجود همه نقصها، توانستهاند در گردش بمانند و دیده شوند.
پیام آذربایجان