جمعیت بسیاری از کشورها، از جمله ایران، رو به سالمندی است. درباره این موضوع زیاد صحبت میشود؛ از لزوم جوان شدن جمعیت گرفته تا ضرورت فراهم کردن امکانات و خدمات بیشتر برای سالمندان. برای سالهای آینده هم برنامههای مختلفی مطرح میشود؛ از مراکز نگهداری و خدمات درمانی گرفته تا مراقبت از سالمندان.
اما کمتر درباره امروز حرف میزنیم.
سالمندان آینده قرار نیست ناگهان از آسمان بیفتند پایین. همین آدمهایی هستند که امروز در میانسالی زندگی میکنند. کسانی که هنوز فرصت دارند درباره جسم و روان خودشان، سبک زندگیشان و کیفیت سالهای آینده زندگیشان تصمیم بگیرند.
وقتی از سالمندی حرف میزنیم، اغلب تصویر بیماری، ناتوانی، تنهایی و وابستگی به ذهن میآید. انگار سالمندی با از دست دادن تواناییها شروع میشود و وظیفه جامعه هم این است که برای مراقبت از این جمعیت آماده شود و بیمارستان، مرکز درمانی، پرستار و خدمات مراقبتی بیشتری فراهم کند.
همه اینها لازم است، اما یک بخش مهم ماجرا را نباید فراموش کرد. بخشی از کیفیت سالمندی، سالها پیش از رسیدن به آن دوره شکل میگیرد.
فردی که در میانسالی مراقب تغذیه، تحرک، خواب، سلامت روان و روابط اجتماعی خود است، برای سالهای بعد سرمایهای ارزشمند ساخته که باعث میشود استقلال و توانایی بیشتر برای ادامه زندگی و به عبارتی سالمندی سالمتری داشته باشد.
البته بیماری و ناتوانی همیشه قابل پیشگیری نیست و شرایط زندگی، ژنتیک و عوامل مختلفی در سلامت افراد نقش دارند. اما این به معنای بیاختیار بودن ما در برابر آینده هم نیست.
آنچه امروز دستنقد در اختیار ماست، خودمان هستیم؛ همین قشر میانسالی که امروز زندگی میکند و میتواند برای سالمندی خودش آماده شود.
به نظرم لازم است در کنار برنامهریزی برای افزایش جمعیت و مراقبت از سالمندان، درباره سالمند شدن هم برنامه داشته باشیم. درباره اینکه چطور میتوانیم تعداد بیشتری از آدمها را سالمتر وارد این دوره کنیم، نه اینکه فقط خودمان را برای مراقبت از جمعیتی بزرگ از سالمندان بیمار و ناتوان آماده کنیم.
سالمندی قرار نیست فقط دوره درمان و مراقبت باشد. میتواند دورهای برای آرامش بیشتر، پختگی، سفر، گردشگری، فعالیتهای فرهنگی و اجتماعی و حتی شروع تجربههای تازه باشد. نمونههایش را در بسیاری از کشورهای توسعهیافته میبینیم؛ سالمندانی که هنوز سفر میکنند، ورزش میکنند، در فعالیتهای اجتماعی و فرهنگی حضور دارند و برای اوقات فراغت خود برنامه دارند.
برای رسیدن به چنین سالمندی، نمیشود از روز سالمند شدن شروع کرد.
اگر قرار است درباره سالمندی سالم حرف بزنیم، باید از میانسالی شروع کنیم. از همین امروز، از همین آدمهایی که هنوز فرصت دارند سبک زندگیشان را تغییر دهند و برای سالهای پیش رو آمادهتر شوند.
سالمندان آینده، همین میانسالان امروزند.
به قلم: پروین بابایی
پیام آذربایجان
