(بنا به روایتی از دکتر شریعتی) روزی حضرت علی (ع) میثم را در مقام یک فروشنده میبیند، در حالی که خرماها را بنا به خوب و بد، مرغوب و نامرغوب تقسیم کرده و به قیمتهای متفاوتِ ارزان تا گران میفروشد. حضرت علی (ع) برمیآشوبد که: «ای میثم چرا بندگان خدا را تقسیم میکنی؟! در حالی که دین اسلام آنها را برابر میداند. خرماها را مخلوط کن و به قیمتی میانگین بفروش.»
این روایت حاکی از آن است که در دین اسلام، بندگان خدا در ابعاد گوناگون حقوقی از جمله حق مصرف و حق دریافت احترام، برابرند.
در دنیای امروز، برابری در ابعاد گستردهاش مورد تأکید و توجهی وافر قرار گرفته است که از جمله در منشور حقوق بشر و جنبشهای دموکراتیک جوامع مدرن میتوان آن را دید.
با حرکت از این مقدمه، میتوان از تأثیر مخرب تقسیمبندی افراد جامعه به دوگانههای «برتر – فروتر» سخن گفت.
این دوگانهبینیها هم در جهتگیریهای «عملی – رفتاری» مشاهده میشود، مانند تقسیم مردم به شایستگان و ناشایستگان دریافت فلان حقوق و مزایا، و هم در ادبیات مستعمل خود را نشان میدهد، مانند تقسیم مردم به «شهروندان درجه یک – درجه دو»، «روحانی – جسمانی»، «خودی – غیرخودی»، «لایقان – نالایقانِ برخورداری از اینترنت بینالمللی» و…
با نگاهی به افکار و احساسات عمومی مردم و با تکیه بر پژوهشهای علمی میتوان دریافت که این دوگانهانگاریها برای اکثریت مردمی که لاجرم در مرتبه پایین این تقسیمبندی قرار میگیرند، خوشایند نیست و احساس طرد، بیاحترامی، نادیده گرفته شدن و بیگانگی اجتماعی و سیاسی را در آنان برمیانگیزد.
نتیجه اول این نوع تقسیمبندیها، تضییع حقوق و احترام اکثریت مردمی است که به خارج از دایره عنایت افکنده شدهاند؛ و نتیجه دوم، کاهش اعتماد و مشارکت اجتماعی و سیاسی در میان اکثریت مردم است.
جناحی کردن امکان استفاده از اینترنت، اگر برای دولت به معنای حفظ امنیت باشد، اما برای عموم مردم معنای تبعیض و نابرابری دارد.
با تکیه بر ادبیات مکتب فونکسیونالیسم، همیشه باید علاوه بر نتایج آشکار، به نتایج پنهان سیاستگذاریها نیز اندیشید.
دکتر نرمینه معینیان