هوش مصنوعی فقط نرم‌افزار نیست

فیلسوف و پژوهشگر استرالیایی، کیت کرافورد، معتقد است هوش مصنوعی را نباید فقط مجموعه‌ای از الگوریتم‌ها و نرم‌افزارها دانست. از نگاه او، هوش مصنوعی بر شبکه‌ای گسترده از استخراج منابع طبیعی، مصرف انرژی، نیروی کار انسانی، داده‌ها و سازوکارهای قدرت تکیه دارد.

کرافورد در کتاب «اطلس هوش مصنوعی» نشان می‌دهد که پشت ظاهر ساده و هوشمند ابزارهای دیجیتال، زنجیره‌ای عظیم از استخراج مواد معدنی، مراکز داده، مصرف برق، کارگران کم‌دستمزد، برچسب‌گذاری داده‌ها و فرایندهای نظارتی قرار دارد. به باور او، آنچه «هوش مصنوعی» نامیده می‌شود، تنها محصول برنامه‌نویسی نیست، بلکه نتیجه تعامل اقتصاد، سیاست، فناوری و محیط زیست است.

او همچنین این تصور رایج را به چالش می‌کشد که هوش مصنوعی کاملاً خودکار است. بسیاری از سامانه‌های هوش مصنوعی به حجم زیادی از کار انسانی وابسته‌اند؛ از گردآوری و دسته‌بندی داده‌ها گرفته تا نظارت بر محتوا و اصلاح خطاها. این نیروی کار اغلب در پسِ پرده باقی می‌ماند و دیده نمی‌شود.

کرافورد هشدار می‌دهد که هوش مصنوعی فقط فناوری نیست، بلکه می‌تواند به ابزاری برای طبقه‌بندی، پیش‌بینی و مدیریت افراد نیز تبدیل شود. به همین دلیل، برای فهم هوش مصنوعی باید علاوه بر توانایی‌های فنی آن، به پیامدهای اجتماعی، اقتصادی، زیست‌محیطی و سیاسی آن نیز توجه کرد.

به باور او، پرسش اصلی این نیست که «هوش مصنوعی چقدر باهوش است؟» بلکه این است که برای ساخت و به‌کارگیری آن چه منابعی مصرف می‌شود، چه کسانی کار می‌کنند، چه کسانی سود می‌برند و چه کسانی هزینه آن را می‌پردازند.

پیام آذربایجان