در سالهای اخیر، افزایش مصرف سیگار و قلیان در میان دختران و زنان جوان به موضوعی قابل تأمل تبدیل شده است. معمولاً این پدیده از منظر سلامت عمومی بررسی میشود؛ از خطر بیماریهای قلبی و ریوی گرفته تا وابستگی به نیکوتین. اما شاید بتوان از زاویهای دیگر نیز به آن نگریست: نسبت میان آزادی، خودمراقبتی و تصویر مطلوب زنانگی.
در دنیای مدرن، زنان بسیاری از محدودیتهای گذشته را پشت سر گذاشتهاند و امروز بیش از هر زمان دیگری در عرصههای علمی، فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی حضور دارند. این دستاوردها ارزشمند و انکارناپذیرند. با این حال، پرسشی نیز مطرح میشود: آیا مدرن شدن به این معناست که هر آنچه در گذشته با تصویری مثبت از زنانگی پیوند خورده بود، باید کنار گذاشته شود؟
در بسیاری از فرهنگها، زن با ویژگیهایی چون مراقبت از خود، توجه به سلامت، ظرافت در رفتار، وقار در گفتار و مسئولیتپذیری نسبت به خویش و دیگران شناخته میشد. البته هیچیک از این ویژگیها نباید به صورت اجبار یا محدودیت بر زنان تحمیل شود؛ اما این نیز درست نیست که آنها را صرفاً به دلیل سنتی بودن بیارزش بدانیم.
از این منظر، سیگار تنها یک عادت ناسالم نیست؛ بلکه میتواند نشانهای از فاصله گرفتن از نوعی خودمراقبتی باشد. پرسش این نیست که آیا زن حق دارد سیگار بکشد یا نه. روشن است که هر فردی حق انتخاب دارد. پرسش این است که آیا چنین انتخابی واقعاً به سود سلامت، زیبایی، آرامش و کیفیت زندگی اوست؟
گاهی آزادی با این تصور اشتباه گرفته میشود که هر رفتاری که زمانی بیشتر در میان مردان رواج داشته، اگر در میان زنان نیز گسترش یابد، نشانه پیشرفت است. اما شاید بد نباشد در مواردی آگاهانهتر به برخی تصویرهای مثبت و الهامبخش زنانگی بنگریم؛ نه برای بازگشت به گذشته، بلکه برای بازاندیشی در ارزشهایی مانند وقار، لطافت، مراقبت از بدن و احترام به خویشتن. ارزشهایی که نه دشمن آزادیاند و نه مخالف استقلال، بلکه میتوانند راهی برای زندگی سالمتر و انسانیتر باشند.
اگر آزادی به ما امکان انتخاب میدهد، چرا انتخابی نکنیم که بیش از هر چیز به سلامت، زیبایی و شکوفایی خودمان کمک کند؟
به قلم: پروین بابایی